معماری شهرهای هوشمند مانع شیوع بیماری کرونا خواهد بود

معماری شهرهای هوشمند مانع شیوع ویروس کرونا خواهد بود

وقوع بحران کووید ۱۹ و بیماری کرونا فرصتی است تا بتوانیم در طراحی شهرهای خود به‌‌گونه‌‌ای بازنگری کنیم که از شیوع همه‌‌گیری‌‌های آینده بازدارنده شویم .

 

 

این روزها قریب‌به‌اتفاق شهرهای جهان مشغول عواقب همه‌‌گیری بیماری کووید ۱۹ هستند و در‌این‌میان , بیشترین آسیب متوجه ساکنان کلان‌‌شهرها شده‌است ; مردمی که به‌‌دلیل تراکم زیاد جمعیت قدرتمند نیستند اصول فاصله‌‌گذاری اجتماعی را به‌‌درستی رعایت نمایند و گاهی در دام همان موقعیت دست‌وپاگیری گرفتار می شوند که بخشی از اصول بنیادین طراحی این شهرها به‌‌شمار می‌‌آیند . بخش اعظمی از کلان‌‌شهرهای امروزی با درنظرگرفتن اولویت‌‌هایی مثل کمینه‌‌سازی احتمال شیوع بیماری‌‌های همه‌‌گیر یا این که حتی استانداردهای سلامت پباده سازی نشده‌‌اند و شیوع کووید ۱۹ توانست همگی این ضعف‌‌ها را آشکار نماید . جیسون کوربرن , از پژوهشگران حوزه‌‌ی سلامت در دانشگاه برکلی می‌‌گوید :

 

روی سیاره‌ا‌ی شهری زندگی می‌‌کنیم . حیات اقتصاد جهانی کاملا وابسته ‌‌به اتفاقاتی است که در شهرها جریان دارند . بایستی توجه خود را معطوف آن کنیم .

 

دنیاگیری کووید ۱۹ و بیماری کرونا فرصتی است که توجه خود را معطوف تغییراتی کنیم که می‌‌توانند یا این که می‌‌بایست انجام شوند ; فرصتی برای ارزیابی دوباره‌‌ی نحوه‌‌ی ساخت و نگه‌داری و زندگی در شهرهای ما . در میانه‌‌ی معضل فعلی هم , برخی از شهرها وضع ضوابط منع تردد خودروها در خیابان‌‌ها را شروع کرده‌‌اند تا فضای بیشتری برای عبورومرور دوچرخه‌‌سواران و عابران پیاده فراهم شود . همینطور , آن‌‌ها ساخت شمار بیشتری از بیمارستان‌‌ها و مراکز نگه‌داری افراد بی‌‌خانمان را در دستورکار خود قرار داده‌‌اند . این ‌‌گونه اقدامات مهم و ضروری می باشند ; البته تأثیر چندانی بر کاهش سرعت یا این که توقف همه‌‌گیری‌‌های آینده نخواهند گذاشت . برای مهار شیوع بیماری‌‌های عفونی در آینده باید تامل بلندمدت و فعالانه را شروع‌ کنیم .

 

شایسته ترین راه برای جلوگیری از همه‌‌گیری بیماری  آن است که از همان ابتدا از شکل‌‌گیری‌اش مانع شویم . ادله بیماری‌‌زای مسئول اکثر بیماری‌‌های عفونی ( شامل انواع همه‌‌گیر ) منشأ حیوانی دارد ; ولی این بدان‌معنا نیست که‌این بیماری‌‌ها به‌‌طورمستقیم از حیوانات وحشی به انسان منتقل می‌‌شوند ; بلکه بیشتر از حیوانات اهلی به‌‌عنوان میزبان استفاده میکنند . برای مثال , گفته می‌‌شود آنفلوانزای مرغی از مرغ و نشانگان تنفسی خاورمیانه ( MERS ) از شتر و آنفلوانزای خوکی از خوک به بشر منتقل شده‌است .

درباره‌ی منشأ بیماری آنفلوانزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸ هم اتفاق‌‌نظر چندانی به‌‌چشم نمی‌‌خورد ; البته نسبتاً تمامی کارشناسان معتقدند ویروس برهان این بیماری هم سازوکار انتقال بین‌‌گونه‌‌ای داشته است . با‌این‌حال , کسی نمی‌‌داند خاستگاه مهم آن پرندگان بوده‌‌اند یا حیواناتی دیگر مانند خوک و اسب . جیمز اسپنسر , پژوهشگر حوزه‌‌ی برنامه‌‌ریزی شهری در کالج کلمسون و از جمله متخصصان آنفلوانزای مرغی , اعتقاد دارد مقصر , تنها ویروس‌‌هایی نیستند که با انتقال به صاحب خانه انسانی در بخشها روستایی باعث ایجاد همه‌‌گیری می‌‌شوند . وی میگوید : «اگر می‌‌خواهیم از پیدایش چنین بیماری  هایی  مانع شویم , می بایست درزمینه‌‌ی مدیریت تغییرات سریعی قدمی برداریم که به‌‌شکل هم‌زمان در بخش کشاورزی و شهرنشینی رخ می‌‌دهند» .

 

در گذشته , همه‌‌گیری‌‌هایی مانند آبله و تب زردرنگ به تولید تحولات بنیادین در شهرها منجر شدند و دسترسی به آب لوله‌‌کشی و توالت‌‌های خانگی و پنجره‌‌ها دستاورد همین تحولات می باشند

اصطلاح دقیق‌‌تر برای تعریف چنین مناطقی , واژه‌‌ی Peri – urban ( شبه‌‌شهری ) است ; یعنی مناطقی که حد و اصل میان شهرهای توسعه‌‌یافته و دنیای کشاورزی میباشند . این نوع مناطق بیشتر در کشورهایی نظیر چین به‌‌وجود می‌‌آیند که از نرخ شهرنشینی چشمگیری برخوردار می‌باشند . اسپنسر در خلال مطالعات خود درباره‌ی آنفلوانزای مرغی در ویتنام متوجه شد بیشترین میزان شیوع همه‌‌گیری‌‌ها مربوط‌‌ به مناطقی نیست که به کمبود مطلق سیستم آب‌رسانی یا این که فاضلاب دچارند یا برعکس از سامانه‌‌های کاملا توسعه‌‌یافته‌‌ای برخوردار می باشند ; بلکه بیشترین آمار مربوط به کانون‌های شیوع وابسته به نقاطی است که جدید شروع‌‌ به راه‌‌اندازی زیرساخت‌‌های اولیه‌‌ی خویش کرده‌‌اند . او می‌‌گوید :

 

برداشت اولیه‌‌ی من از این مورد آن است که اگر بتوانید این [ساختگاه‌ها] را به‌‌درستی فراهم و به‌خوبی برنامه‌‌ریزی فرمایید , [گسترش بیماری] می‌‌تواند به‌حداقل رسد . این تنها زیرساخت‌‌های انسانی را مشتمل بر نمی‌‌شود ; بلکه زیرساخت‌‌های مدیریت بهداشت هزاران یا میلیون‌‌ها حیوان را هم دربر خواهد داشت .

 

اسپنسر می‌‌گوید از دیدگاه سیاسی , ایجاد امکانات اولیه برای جوامع محروم هدفی آسان و دسترس‌‌پذیر است ; چراکه هیچ‌‌کس با دسترسی به توالت و آب لوله‌‌کشی مخالف نیست . کوربرن می‌‌گوید :

 

همه‌‌گیری‌‌هایی مثل بیماری  آبله و تب زرد به ایجاد تحولات بنیادین در شهرها منجر شدند ; به‌‌همین‌دلیل , امروزه به امکاناتی مثل آب لوله‌‌کشی و توالت‌‌های خانگی و پنجره‌‌هایی برای تهویه‌ی‌‌ هوا دسترسی داریم . این به عبارتی موفقیتی است که از آن به‌‌عنوان حرکت بهداشت شهری یاد می‌‌شود ; البته این مورد به ارتقاء بیشتر فاصله‌‌ی دربین قشر بینوا و ثروتمند دامن زد و امکانات تنها دراختیار آن گروه از اشخاص قرار گرفت که زودتر پول پرداخت کردند , نه آنان که بیشتر به آن نیاز داشتند .

 

شهر هوشمند کووید 19 و بیماری کرونا

بیماری کرونا و شهر هوشمند

 

امروزه , میراث و انگیزه‌‌ی ناشی از انتخاب‌‌های آن زمان همچنان همراه ما است . این میراث با ماحصل چندین قرن سیاست‌‌گذاری نژادپرستانه و نابرابری‌‌های ساختاری گره خورده است . بسیاری از انسان‌‌ها در دام فقر و بیماری گرفتار شده‌‌اند و سلامت این مجموعه , تنها تابعی از نشانی محل زندگی‌‌شان شده است . حالت پرتراکم و آلوده و همهمه محل زندگی این افراد درکنار وضعیت نابه‌سامان سالم به‌‌وجودآمده از این شرایط , خویش علتی برای برهان آمار نامتناسب ابتلای اقلیت‌‌های نژادی و اجتماعی به بیماری کووید ۱۹ در جوامعی مانند ایالات متحده است . ریچارد متیو , از پژوهشگران برنامه‌‌ریزی شهری و تغییرات زیست‌‌محیطی و فقر در دانشگاه کالیفرنیای آیروین می‌‌گوید :

 

تولید تحول در شهرهایی دشوار است که برمبنای اصول تبعیض‌‌نژادی بنا شده‌‌اند . ما ریسک را در بخش‌‌های ثروتمند شهری به‌‌خوبی مدیریت می‌‌کنیم ; ولی عملا بقیه‌‌ی بخش‌‌های شهر را به حال خویش رها کرده‌‌ایم .

 

نابرابری و در‌پی آن سلامت‌نبودن شهرها مشکلی است ظریف و چندلایه و مرموز که شاید از دیدگاه بسیاری معمایی حل‌نشدنی باشد . کوربرن درباره این بیماری می گوید :

 

نمی‌‌توانیم به راه‌‌حلی کامل دست یابیم و توقع انقلابی مبتنی‌‌بر شهر هوشمند را داشته باشیم که به سلامت عمومی سبب شود . [درواقع] به راهکار نیاز نداریم ; بلکه به فرایند نیاز داریم که بسیار بازتر و فراگیرتر باشد و مردمی را به مرکز بازگرداند که مدت‌‌ها به کناره رانده ‌‌شده‌‌اند .

 

 

به‌عبارت‌دیگر , از جوامع بپرسید واقعا چه می‌‌خواهند و به چه‌‌ چیز نیاز دارند . کوربرن پیشنهاد می‌‌کند پروژه‌‌ها با بیشترین بودجه و بهترین پباده سازی و زیبایی در فقیرترین و فراموش‌‌شده‌‌ترین بخشها شهر اجرایی شوند . متیو تفکر می‌‌کند راه‌‌حل حساس در کاهش تراکم مصنوعی من جمله کاهش تعداد اشخاص محبوس در فضاهای کوچک است . اسپنسر از لزوم بهره‌‌برداری از ایستگاه‌‌های طبابت از‌راه‌دور و ارزان در کشورهای درحال‌‌توسعه صحبت می‌‌گوید . بیلی گیلز‌کورتی , از محققان حوزه‌‌ی برنامه‌‌ریزی شهری در دانشگاه آراِم‌‌آی‌‌تی ملبورن می‌‌گوید :

 

نکته‌‌ی هشداردهنده تجمع افراد بی‌‌خانمان در مسافرخانه‌‌ها است . امروزه به‌‌شدت به بسته‌ا‌ی حمایتی دربرگیرنده سرمایه‌‌گذاری در بخش مسکن اجتماعی نیاز داریم .

 

گیلزکورتی معضل ناشی ‌‌از کووید ۱۹ را به‌‌منزله‌‌ی فرصتی برای بازطراحی شهرهای دنیا می‌‌بیند ; فرصتی که مارا به‌‌سوی سبک معاش سالم‌‌تر برمبنای پیاده‌‌روی , دوچرخه‌‌سواری , انرژی‌‌های استوار و دفع بیماری‌‌های مزمن و آلودگی رهنمون نماید . ولی همگی تغییرات یادشده فرایندی زمان‌‌بر خواهند بود . متیو می‌‌گوید :

 

یک‌‌سوم از جمعیت چهارمیلیاردنفری بومی شهرهای جهان در زاغه زندگی می‌‌کنند و با بیماری ها درگیر اند . ۲/۵ میلیارد نفر در وضعیتی پست و رقت‌‌انگیز معاش می‌‌کنند . شما به‌‌راحتی نمی‌‌توانید در‌این اعداد و ارقام تغییری تولید فرمایید .

 

صدالبته تحقق چنین سازوکاری به پول و اراده سیاسی نیاز خواهد داشت ; البته چه فرصتی خوب تر از چالش کرونا می‌‌تواند برای سرمایه‌‌گذاری عمومی جهانی مطلوب باشد؟ شهرهای ما پیش‌‌ازاین هم سیاست‌‌های تندگرایانه‌ی دیگری در پیش گرفته‌‌اند . به‌عقیده‌ی کوربرن , اگر بتوانیم این فعالیت را در موقعیت حتمی انجام دهیم , خوا‌هیم توانست راهی برای تداوم آن در بلندمدت پیدا کنیم . اگر قرار باشد هزینه‌‌ی انفعال ما وقوع دنیاگیری دیگری باشد , قطعا پیش‌گیری بها این هزینه را خواهد داشت .

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *